Hình Thức Di Chúc

Thuộc: di_chuc

Thuộc: hinh_thuc_van_ban

Định nghĩa

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, "hình thức di chúc" là sự biểu hiện bên ngoài của ý chí cuối cùng của người để lại di sản nhằm định đoạt tài sản của mình sau khi chết, được quy định chặt chẽ bởi pháp luật để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu lực. Theo Điều 627 Bộ luật Dân sự năm 2015 (BLDS 2015), di chúc phải được lập thành văn bản; trường hợp không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể lập di chúc miệng, nhưng phải tuân thủ các điều kiện cụ thể.

Điều kiện áp dụng

• Di chúc phải được lập thành văn bản, trừ trường hợp đặc biệt được phép lập di chúc miệng (Điều 627 BLDS 2015).
• Đối với di chúc bằng văn bản không có người làm chứng (Điều 629 BLDS 2015): Phải do chính người lập di chúc tự tay viết và ký hoặc điểm chỉ. Nội dung di chúc không được tẩy xóa, sửa chữa; nếu có tẩy xóa, sửa chữa thì phải có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc bên cạnh chỗ tẩy xóa, sửa chữa.
• Đối với di chúc bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực (Điều 630.1 BLDS 2015): Phải được công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền. Người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ trước mặt công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực.
• Đối với di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực nhưng có người làm chứng (Điều 630.2 BLDS 2015): Phải được lập thành văn bản, người lập di chúc tự tay ký hoặc điểm chỉ. Phải có ít nhất hai người làm chứng đáp ứng các điều kiện theo quy định tại Điều 632 BLDS 2015. Người làm chứng phải ký tên và ghi rõ họ tên.
• Đối với di chúc miệng (Điều 628 BLDS 2015): Chỉ áp dụng khi tính mạng của người lập di chúc bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản. Phải có ít nhất hai người làm chứng. Những người làm chứng phải cùng nhau ghi chép lại, cùng ký hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người lập di chúc tuyên bố ý chí cuối cùng, di chúc miệng phải được công chứng hoặc chứng thực để xác nhận lời khai của người làm chứng. Sau 03 tháng, kể từ thời điểm lập di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.
• Yêu cầu chung về người làm chứng di chúc (Điều 632 BLDS 2015): Không thuộc đối tượng người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc; không phải người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan đến nội dung di chúc; không phải người chưa đủ 18 tuổi hoặc người không có năng lực hành vi dân sự.

Hậu quả pháp lý

• Nếu di chúc tuân thủ đúng các quy định về hình thức (và các điều kiện khác về nội dung, năng lực chủ thể), di chúc đó có giá trị pháp lý và là căn cứ để phân chia di sản theo ý chí của người lập di chúc (Điều 624, Điều 643 BLDS 2015).
• Nếu di chúc không tuân thủ các quy định về hình thức, di chúc đó có thể bị tuyên vô hiệu toàn bộ hoặc một phần theo Điều 642 BLDS 2015. Khi đó, việc phân chia di sản sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về thừa kế không có di chúc (thừa kế theo pháp luật), hoặc phần di sản không được định đoạt bởi di chúc vô hiệu sẽ được chia theo pháp luật.
• Di chúc vô hiệu về hình thức làm phát sinh tranh chấp giữa những người thừa kế, gây ra các vụ kiện tụng kéo dài, tốn kém thời gian và chi phí cho các bên liên quan.
• Người đáng lẽ được hưởng di sản theo di chúc có thể mất quyền thừa kế nếu di chúc bị vô hiệu về hình thức.

Xem thêm: di_chuc_chung

Xem thêm: di_chuc_hop_phap

Được tham chiếu bởi ban_an_so_01_2017_dsst_2