Di Chúc Chung

Định nghĩa

Di chúc chung là một hình thức di chúc mà hai người (thường là vợ và chồng) cùng lập trong một văn bản duy nhất để định đoạt tài sản chung và/hoặc tài sản riêng của mỗi người sau khi chết. Khái niệm này đã được Bộ luật Dân sự năm 2005 (từ Điều 663 đến Điều 668) công nhận và quy định chi tiết. Tuy nhiên, Bộ luật Dân sự năm 2015 đã bãi bỏ hoàn toàn quy định về di chúc chung của vợ chồng. Do đó, kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2017 (ngày Bộ luật Dân sự 2015 có hiệu lực), pháp luật Việt Nam không còn thừa nhận việc lập di chúc chung. Mặc dù vậy, các di chúc chung được lập hợp pháp trước ngày 01 tháng 01 năm 2017 vẫn có giá trị pháp lý và được áp dụng theo quy định của pháp luật tại thời điểm lập.

Điều kiện áp dụng

• Đối với di chúc chung được lập hợp pháp theo Bộ luật Dân sự năm 2005, các điều kiện bao gồm:
• Phải do vợ và chồng cùng lập.
• Thể hiện ý chí chung của cả vợ và chồng về việc định đoạt tài sản.
• Nội dung không trái pháp luật, đạo đức xã hội.
• Hình thức phải tuân thủ quy định chung về di chúc (viết tay, đánh máy, có người làm chứng, công chứng hoặc chứng thực tùy trường hợp).
• Chỉ được lập bởi những người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
• Có thể định đoạt tài sản chung của vợ chồng, hoặc tài sản riêng của mỗi người (nếu có thỏa thuận cụ thể trong di chúc).
• Đối với các văn bản có tính chất "di chúc chung" được lập sau ngày 01 tháng 01 năm 2017, pháp luật không công nhận khái niệm "di chúc chung" và do đó không có điều kiện để áp dụng.

Hậu quả pháp lý

• Đối với di chúc chung được lập hợp pháp theo Bộ luật Dân sự năm 2005 và có hiệu lực:
• Di chúc chung của vợ, chồng có hiệu lực kể từ thời điểm người sau cùng chết hoặc tại thời điểm do di chúc quy định (Điều 666 Bộ luật Dân sự 2005).
• Khi một người chết, người còn sống vẫn có quyền quản lý tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp trong di chúc có quy định khác (Điều 667 Bộ luật Dân sự 2005).
• Khi một người chết, phần tài sản của người đó trong khối tài sản chung vẫn thuộc quyền sở hữu, sử dụng của người còn sống theo quy định của pháp luật về thừa kế và các thỏa thuận trong di chúc, nhưng người còn sống không được thay đổi ý chí của người đã chết trong di chúc.
• Người còn sống có quyền sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ di chúc chung đối với phần tài sản của mình sau khi người kia đã chết, nhưng phải đảm bảo phần tài sản của người đã chết được thực hiện theo ý chí trong di chúc gốc (Điều 668 Bộ luật Dân sự 2005).
• Đối với văn bản có tính chất "di chúc chung" được lập sau ngày 01 tháng 01 năm 2017:
• Không được pháp luật thừa nhận là di chúc chung hợp pháp.
• Có thể bị coi là vô hiệu về hình thức hoặc nội dung nếu không đáp ứng các yêu cầu của di chúc riêng lẻ theo Bộ luật Dân sự 2015.
• Trong một số trường hợp, Tòa án có thể xem xét để coi đó là hai di chúc riêng biệt được thể hiện trong cùng một văn bản, nếu nội dung và hình thức cho phép tách bạch ý chí định đoạt của từng người, và các di chúc riêng biệt đó đáp ứng điều kiện về hiệu lực. Tuy nhiên, điều này không phải là mặc nhiên và phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể.

Được tham chiếu bởi ban_an_so_01_2017_dsst_2