Hình Thức Văn Bản

Định nghĩa

Hình thức văn bản là tổng thể các yếu tố bên ngoài thể hiện một văn bản, bao gồm tên loại văn bản, thẩm quyền ban hành hoặc ký kết, cấu trúc, thể thức, kỹ thuật trình bày và quy trình công bố hoặc xác lập theo quy định của pháp luật. Hình thức văn bản đóng vai trò quan trọng trong việc xác định giá trị pháp lý và hiệu lực của văn bản đó, khác biệt với nội dung là ý chí, chủ trương, quy tắc, hay cam kết được thể hiện bên trong văn bản.

Điều kiện áp dụng

• Đối với văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL): Phải đúng tên loại văn bản theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (Điều 4 Luật số 80/2015/QH13). Phải do cơ quan, người có thẩm quyền ban hành theo đúng trình tự, thủ tục quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và các nghị định hướng dẫn (ví dụ: Nghị định số 34/2016/NĐ-CP). Bố cục, thể thức và kỹ thuật trình bày phải tuân thủ các quy định hiện hành.
• Đối với giao dịch dân sự, hợp đồng: Phải được lập thành văn bản trong trường hợp luật quy định (ví dụ: Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về hình thức giao dịch dân sự). Một số trường hợp cụ thể còn yêu cầu phải có công chứng, chứng thực hoặc đăng ký để có hiệu lực (ví dụ: hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất phải công chứng hoặc chứng thực theo Điều 502 Bộ luật Dân sự 2015; di chúc miệng phải được lập thành văn bản trong vòng 05 ngày theo Điều 629 Bộ luật Dân sự 2015).
• Đối với văn bản hành chính và tố tụng: Phải tuân thủ các quy định về thể thức, kỹ thuật trình bày theo các quy định của Chính phủ, Bộ Nội vụ hoặc cơ quan quản lý chuyên ngành. Phải có đầy đủ chữ ký, con dấu (nếu có) của người có thẩm quyền. Phải đúng mẫu biểu, biểu mẫu nếu được quy định bắt buộc.

Hậu quả pháp lý

• Văn bản có giá trị pháp lý: Khi một văn bản được xác lập đúng hình thức theo quy định của pháp luật, văn bản đó sẽ có giá trị pháp lý đầy đủ, được pháp luật công nhận và bảo vệ. Từ đó, các quyền và nghĩa vụ của các chủ thể liên quan sẽ được phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt theo đúng nội dung văn bản.
• Văn bản bị vô hiệu hoặc không có hiệu lực thi hành: Nếu hình thức văn bản không đáp ứng các yêu cầu bắt buộc của pháp luật, văn bản đó có thể bị tuyên bố vô hiệu toàn bộ hoặc một phần, không phát sinh hiệu lực pháp luật. Chẳng hạn, Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015 quy định giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội. Đặc biệt, Điều 129 Bộ luật Dân sự 2015 quy định giao dịch dân sự vi phạm quy định điều kiện có hiệu lực về hình thức thì vô hiệu, trừ một số trường hợp ngoại lệ.
• Văn bản quy phạm pháp luật bị đình chỉ, bãi bỏ: VBQPPL được ban hành sai thẩm quyền, sai hình thức hoặc không tuân thủ trình tự, thủ tục có thể bị đình chỉ thi hành, bãi bỏ theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, làm mất hiệu lực pháp lý và không được áp dụng.
• Cơ sở giải quyết tranh chấp: Việc tuân thủ hình thức văn bản cung cấp căn cứ pháp lý vững chắc cho việc giải quyết các tranh chấp, khiếu nại phát sinh, đảm bảo tính công khai, minh bạch và ổn định của quan hệ pháp luật.

Xem thêm: dang_van_ban