Thẩm Quyền Giải Quyết

Định nghĩa

Thẩm quyền giải quyết là phạm vi quyền hạn theo quy định của pháp luật mà một cơ quan nhà nước có thẩm quyền (như Tòa án, cơ quan hành chính, Viện kiểm sát) hoặc tổ chức (như Trọng tài thương mại) được giao để thụ lý, xem xét, xử lý và ra quyết định đối với một loại vụ việc, vụ án cụ thể (dân sự, hình sự, hành chính, kinh doanh thương mại, lao động, hôn nhân và gia đình...). Thẩm quyền giải quyết được xác định dựa trên các tiêu chí về loại việc, cấp giải quyết, lãnh thổ và các yếu tố đặc thù khác, nhằm đảm bảo vụ việc được phân công đúng cơ quan có chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định của pháp luật. Ví dụ, Điều 26, 28, 30, 32 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định về thẩm quyền của Tòa án theo vụ việc; Điều 35, 37 quy định về thẩm quyền theo cấp, lãnh thổ; Điều 30, 31 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 quy định về thẩm quyền của Tòa án đối với các khiếu kiện hành chính.

Điều kiện áp dụng

• Xác định loại vụ việc, vụ án: Dựa vào tính chất pháp lý của quan hệ tranh chấp hoặc yêu cầu cụ thể (dân sự, hình sự, hành chính, kinh doanh thương mại, lao động, hôn nhân và gia đình...) để xác định cơ quan có thẩm quyền chung hoặc chuyên biệt.
• Xác định cấp giải quyết: Phân định thẩm quyền giữa Tòa án nhân dân cấp huyện, cấp tỉnh hoặc các Tòa án chuyên biệt (như Tòa án quân sự) tùy thuộc vào tính chất, mức độ phức tạp, giá trị tranh chấp hoặc chủ thể của vụ việc (ví dụ Điều 35, 37 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015).
• Xác định thẩm quyền theo lãnh thổ: Căn cứ vào nơi cư trú, nơi đặt trụ sở của bị đơn/người có nghĩa vụ, nơi phát sinh quan hệ pháp luật hoặc nơi có tài sản liên quan đến vụ việc (ví dụ Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015).
• Thỏa thuận của các đương sự: Trong một số trường hợp nhất định của tố tụng dân sự, các đương sự có quyền thỏa thuận lựa chọn Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ việc của mình, hoặc thỏa thuận lựa chọn Trọng tài thương mại để giải quyết tranh chấp (ví dụ Điều 40 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và Điều 5 Luật Trọng tài thương mại năm 2010).
• Các quy định đặc biệt khác: Một số vụ việc có yếu tố đặc thù (ví dụ yếu tố nước ngoài, vụ án có nhiều bị đơn/người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ở nhiều địa phương khác nhau) có thể có quy định riêng về thẩm quyền.

Hậu quả pháp lý

• Nếu xác định đúng thẩm quyền: Cơ quan có thẩm quyền sẽ thụ lý và giải quyết vụ án, vụ việc theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự, đồng thời tạo cơ sở cho việc thi hành án, thi hành quyết định có hiệu lực pháp luật.
• Nếu xác định sai thẩm quyền: Cơ quan nhận đơn sẽ trả lại đơn khởi kiện, đơn yêu cầu và hướng dẫn đương sự gửi đến cơ quan có thẩm quyền.
• Nếu Tòa án đã thụ lý nhưng sau đó phát hiện không thuộc thẩm quyền giải quyết: Tòa án sẽ ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án và chuyển hồ sơ vụ án cho cơ quan có thẩm quyền (ví dụ điểm c khoản 1 Điều 217 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015).
• Bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật có thể bị hủy hoặc sửa bởi cấp phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm nếu có vi phạm nghiêm trọng về thẩm quyền, gây ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của đương sự hoặc quy trình tố tụng (ví dụ Điều 308, 309, 343 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Điều 370, 371 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015).
• Việc vi phạm thẩm quyền có thể gây mất thời gian, công sức, chi phí cho các bên và hệ thống tư pháp, làm giảm hiệu quả giải quyết tranh chấp.
• Cán bộ, công chức có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý (kỷ luật, hình sự) nếu việc vi phạm thẩm quyền là cố ý hoặc gây hậu quả nghiêm trọng.

Xem thêm: phan_quyet_chung_tham

Xem thêm: tham_quyen_dai_dien

Được tham chiếu bởi ban_an_so_01_2017_dsst_2