Chứng Cứ Và Nguồn Chứng Cứ
Định nghĩa
Chứng cứ là những gì có thật, được thu thập theo trình tự, thủ tục do luật định, được dùng làm căn cứ để xác định có hay không có hành vi vi phạm pháp luật, người thực hiện hành vi đó và những tình tiết khác có ý nghĩa trong việc giải quyết vụ án, vụ việc. Nguồn chứng cứ là nơi chứa đựng, lưu giữ hoặc truyền tải những thông tin, dữ liệu có thật đó (như vật chứng, lời khai, tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được, dữ liệu điện tử, kết luận giám định, định giá tài sản) được pháp luật thừa nhận và quy định cụ thể trong các bộ luật tố tụng.
Điều kiện áp dụng
- Thuộc tính tính khách quan: Thông tin, tài liệu, vật chứng phải là những gì có thật, phản ánh trung thực hiện thực khách quan, không phải là sự suy đoán, tưởng tượng hoặc suy diễn chủ quan.
- Thuộc tính tính liên quan: Phải có mối quan hệ nhân quả, logic trực tiếp hoặc gián tiếp với các tình tiết cần chứng minh trong vụ án, vụ việc.
- Thuộc tính tính hợp pháp: Phải được thu thập, bảo quản, kiểm tra và đánh giá theo đúng trình tự, thủ tục, thẩm quyền do pháp luật tố tụng (Hình sự, Dân sự, Hành chính) quy định.
- Phải được rút ra từ các nguồn chứng cứ xác định do pháp luật quy định và được đưa vào hồ sơ vụ án thông qua các hoạt động tố tụng hợp pháp.
Hậu quả pháp lý
- Là cơ sở pháp lý duy nhất để cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng xác định sự thật khách quan của vụ án.
- Quyết định việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, định tội danh, quyết định hình phạt hoặc giải quyết các tranh chấp dân sự, hành chính đúng pháp luật.
- Mọi tài liệu, đồ vật thu thập không đúng trình tự, thủ tục luật định sẽ không có giá trị pháp lý làm chứng cứ và không được dùng làm căn cứ để giải quyết vụ án.
- Phát sinh nghĩa vụ chứng minh của các đương sự trong tố tụng dân sự, hành chính, hoặc nghĩa vụ thu thập chứng cứ của cơ quan có thẩm quyền trong tố tụng hình sự.
- Xác lập quyền của các bên đương sự, bị can, bị cáo trong việc tiếp cận, ghi chép, sao chụp, tranh tụng và bác bỏ các tài liệu, đồ vật được coi là chứng cứ của phía đối lập.
⚠️ WARNING
Mâu thuẫn pháp lý / Điểm tranh chấp
- Sự chưa đồng nhất giữa khái niệm 'chứng cứ' và 'nguồn chứng cứ' trong các bộ luật tố tụng hiện hành; thực tế thường xảy ra việc đồng nhất giữa hình thức chứa đựng (nguồn) và nội dung thông tin bên trong (chứng cứ).
- Tranh luận về giá trị pháp lý của 'dữ liệu điện tử' khi các quy định về thu thập, bảo quản và chuyển hóa dữ liệu điện tử thành chứng cứ trong thực tế còn gặp nhiều khó khăn, dễ bị chỉnh sửa, thay đổi cấu trúc mà không để lại dấu vết.
- Quan điểm khác nhau về việc công nhận chứng cứ do người dân, đương sự tự thu thập (như ghi âm, ghi hình bí mật) có vi phạm quyền bí mật đời tư hay không và có được coi là hợp pháp để sử dụng tại tòa án hay không.
- Sự mâu thuẫn giữa tính kịp thời trong giải quyết vụ án và quy trình thủ tục giám định, định giá tài sản quá kéo dài, dẫn đến việc chứng cứ bị suy giảm giá trị chứng minh hoặc bị biến dạng theo thời gian.
Xem thêm: gia_tri_chung_cu
Được tham chiếu bởi ban_an_so_01_2017_kdtm