Tranh Luận Tại Phiên Tòa

Định nghĩa

Tranh luận tại phiên tòa là một giai đoạn tố tụng cốt lõi, diễn ra sau khi kết thúc phần xét hỏi và công bố các tài liệu, chứng cứ tại phiên tòa xét xử (sơ thẩm, phúc thẩm). Đây là quá trình các chủ thể tố tụng có quyền và nghĩa vụ trình bày quan điểm, đưa ra chứng cứ, lập luận pháp lý để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình hoặc người mà mình đại diện, đồng thời đối đáp, bác bỏ các ý kiến, lập luận của các bên khác liên quan đến các vấn đề cần giải quyết của vụ án. Mục đích của hoạt động này là làm sáng tỏ toàn bộ các tình tiết, chứng cứ, đưa ra các căn cứ pháp lý để Hội đồng xét xử hoặc Thẩm phán (đối với thủ tục rút gọn) có cơ sở xem xét, đánh giá và ra phán quyết đúng đắn, khách quan, công bằng theo quy định của pháp luật. Nguyên tắc tranh tụng được Hiến pháp và các bộ luật tố tụng (như Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, Luật Tố tụng Hành chính 2015) ghi nhận và đề cao.

Điều kiện áp dụng

• Diễn ra tại phiên tòa xét xử đã được mở công khai (trừ trường hợp pháp luật quy định xét xử kín), sau khi kết thúc phần xét hỏi và công bố các tài liệu, chứng cứ.
• Có sự tham gia của các chủ thể tố tụng có quyền tranh luận theo quy định của pháp luật, bao gồm: Kiểm sát viên (trong vụ án hình sự và một số vụ án dân sự, hành chính), bị cáo, người bào chữa, bị hại, nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, người đại diện theo pháp luật hoặc theo ủy quyền.
• Có nội dung cần tranh luận: Các vấn đề liên quan đến tội danh, mức hình phạt, trách nhiệm dân sự, tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính, yêu cầu khởi kiện, yêu cầu phản tố, yêu cầu độc lập, thiệt hại, hoặc các tình tiết, chứng cứ của vụ án.
• Diễn ra dưới sự điều khiển của Chủ tọa phiên tòa, người có trách nhiệm tạo điều kiện cho các chủ thể tố tụng thực hiện đầy đủ quyền tranh luận của mình, không hạn chế thời gian tranh luận nếu nội dung tranh luận phù hợp và không lặp lại.
• Các bên tranh luận phải tuân thủ nội quy phiên tòa và trật tự tố tụng, không được xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác, không được sử dụng ngôn ngữ thiếu văn hóa hoặc có hành vi gây rối trật tự.
• Các lập luận, chứng cứ đưa ra trong quá trình tranh luận phải có cơ sở pháp lý và căn cứ thực tiễn, nhằm chứng minh hoặc bác bỏ một vấn đề cụ thể của vụ án.

Hậu quả pháp lý

• Kết quả tranh luận là một căn cứ quan trọng để Hội đồng xét xử hoặc Thẩm phán (trong thủ tục rút gọn) cân nhắc, đánh giá toàn diện các chứng cứ, tình tiết của vụ án, từ đó đưa ra phán quyết cuối cùng (bản án, quyết định) khách quan, công bằng và đúng pháp luật.
• Đảm bảo quyền được tranh tụng, được lắng nghe, quyền bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tố tụng theo nguyên tắc hiến định và các quy định của pháp luật tố tụng.
• Góp phần làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án, loại trừ những nhận định chủ quan, phiến diện, góp phần chống oan sai, bỏ lọt tội phạm hoặc người có hành vi vi phạm pháp luật.
• Tất cả các ý kiến, lập luận, đối đáp trong quá trình tranh luận phải được Thư ký phiên tòa ghi nhận đầy đủ, trung thực vào biên bản phiên tòa. Biên bản phiên tòa là một trong những tài liệu tố tụng quan trọng của hồ sơ vụ án.
• Các đương sự có quyền sử dụng kết quả tranh luận (lời khai, lập luận của các bên khác) để củng cố thêm lập luận của mình hoặc làm cơ sở cho việc kháng cáo, kháng nghị nếu không đồng ý với bản án, quyết định của Tòa án.
• Yêu cầu các bên tham gia tranh luận phải có trách nhiệm pháp lý đối với các nội dung mà mình trình bày, bảo đảm tính trung thực và phù hợp với quy định của pháp luật.

Được tham chiếu bởi ban_an_so_01_2017_dsst_2