Tình Tiết Giảm Nhẹ

Định nghĩa

Tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là những tình tiết, hoàn cảnh khách quan hoặc chủ quan được pháp luật hình sự Việt Nam quy định hoặc được Tòa án xác định, có tác dụng làm giảm mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội hoặc mức độ lỗi của người phạm tội. Đây là một trong các căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét, quyết định giảm nhẹ hình phạt cho người phạm tội so với mức hình phạt thông thường. Khái niệm này được quy định và liệt kê cụ thể tại Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 (sau đây gọi tắt là Bộ luật Hình sự).

Điều kiện áp dụng

• Người phạm tội đã ngăn chặn hoặc làm giảm bớt tác hại của tội phạm.
• Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả.
• Phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng.
• Phạm tội trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết.
• Phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân hoặc người khác gây ra.
• Phạm tội vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không phải do lỗi của mình gây ra.
• Phạm tội nhưng chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không đáng kể.
• Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng.
• Phạm tội vì bị người khác đe dọa hoặc cưỡng bức.
• Người phạm tội là phụ nữ có thai.
• Người phạm tội là người đủ 70 tuổi trở lên.
• Người phạm tội là người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng.
• Người phạm tội là người có bệnh bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi.
• Người phạm tội tự thú.
• Người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải.
• Người phạm tội tích cực hợp tác với cơ quan có trách nhiệm trong việc phát hiện tội phạm hoặc trong quá trình giải quyết vụ án.
• Người phạm tội đã lập công chuộc tội.
• Người phạm tội là người có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác.
• Các tình tiết khác không được quy định tại Khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự nhưng Tòa án coi là tình tiết giảm nhẹ khi quyết định hình phạt, đảm bảo phù hợp với nguyên tắc cá thể hóa hình phạt và các nguyên tắc cơ bản của pháp luật hình sự.

Hậu quả pháp lý

• Giảm nhẹ mức hình phạt: Đây là hệ quả pháp lý cơ bản và quan trọng nhất. Tình tiết giảm nhẹ là căn cứ để Tòa án quyết định mức hình phạt cụ thể đối với người phạm tội ở mức thấp hơn so với mức trung bình của khung hình phạt hoặc thấp hơn mức thấp nhất của khung hình phạt. Cụ thể, theo Điều 54 Bộ luật Hình sự, Tòa án có thể quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng hoặc chuyển sang một loại hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn nếu có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ quy định tại khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự và xét thấy không cần thiết phải áp dụng mức hình phạt cao nhất của khung hình phạt; hoặc có một tình tiết giảm nhẹ đặc biệt nghiêm trọng.
• Căn cứ xem xét khoan hồng: Tình tiết giảm nhẹ là yếu tố để Tòa án và các cơ quan tiến hành tố tụng xem xét áp dụng các chính sách khoan hồng của Nhà nước, như: miễn trách nhiệm hình sự (trong một số trường hợp đặc biệt được quy định tại Điều 29 Bộ luật Hình sự), miễn hình phạt, án treo, hoãn chấp hành án phạt tù, giảm thời hạn chấp hành án phạt tù, đặc xá.
• Ảnh hưởng đến việc áp dụng các biện pháp tư pháp: Trong một số trường hợp, việc có tình tiết giảm nhẹ có thể ảnh hưởng đến quyết định áp dụng các biện pháp tư pháp, ví dụ như hình phạt bổ sung, biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn.

Được tham chiếu bởi ban_an_so_02_2018_hs_pt