Năng Lực Hành Vi Dân Sự
Định nghĩa
Năng lực hành vi dân sự của cá nhân là khả năng của cá nhân bằng hành vi của mình xác lập, thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự. (Điều 19 Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24 tháng 11 năm 2015 của Quốc hội)
Điều kiện áp dụng
- Cá nhân từ đủ 18 tuổi trở lên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ trường hợp bị mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi. (Điều 20 Bộ luật Dân sự 2015)
- Người chưa thành niên dưới 6 tuổi: Giao dịch dân sự do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện. (Điều 21 Khoản 1 Bộ luật Dân sự 2015)
- Người chưa thành niên từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi: Tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày. Các giao dịch dân sự khác phải có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật, trừ trường hợp luật có quy định khác. (Điều 21 Khoản 2 Bộ luật Dân sự 2015)
- Người chưa thành niên từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi: Tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký hoặc giao dịch khác theo quy định của pháp luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý. (Điều 21 Khoản 3 Bộ luật Dân sự 2015)
- Mất năng lực hành vi dân sự: Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần, Tòa án ra quyết định tuyên bố người đó là người mất năng lực hành vi dân sự. (Điều 22 Khoản 1 Bộ luật Dân sự 2015)
- Hạn chế năng lực hành vi dân sự: Người nghiện ma túy, nghiện các chất kích thích khác dẫn đến phá tán tài sản của gia đình thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, trên cơ sở kết luận giám định pháp y, Tòa án có thể ra quyết định tuyên bố người đó là người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự. (Điều 24 Khoản 1 Bộ luật Dân sự 2015)
- Có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi: Người thành niên do tình trạng thể chất hoặc tinh thần mà không đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sự thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và chỉ định người giám hộ, xác định quyền, nghĩa vụ của người giám hộ. (Điều 23 Khoản 1 Bộ luật Dân sự 2015)
Hậu quả pháp lý
- Người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ có quyền tự mình xác lập, thực hiện mọi giao dịch dân sự và chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ phát sinh từ hành vi của mình. Giao dịch dân sự do họ xác lập hợp pháp có hiệu lực pháp luật đầy đủ.
- Người mất năng lực hành vi dân sự: Mọi giao dịch dân sự của người mất năng lực hành vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện. (Điều 22 Khoản 2 Bộ luật Dân sự 2015). Các giao dịch do chính người mất năng lực hành vi dân sự xác lập, thực hiện thường sẽ bị tuyên bố vô hiệu.
- Người hạn chế năng lực hành vi dân sự: Việc xác lập, thực hiện giao dịch dân sự liên quan đến tài sản của người bị Tòa án tuyên bố hạn chế năng lực hành vi dân sự phải có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật, trừ giao dịch nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày. (Điều 24 Khoản 2 Bộ luật Dân sự 2015). Giao dịch vi phạm quy định này có thể bị vô hiệu.
- Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi: Người giám hộ được chỉ định sẽ là người đại diện theo pháp luật cho người này trong các giao dịch dân sự, hoặc có thể xác định quyền, nghĩa vụ của người giám hộ trong việc đồng ý hoặc không đồng ý các giao dịch của người được giám hộ. (Điều 23 Khoản 1 Bộ luật Dân sự 2015)
- Người chưa thành niên: Tùy theo độ tuổi và loại giao dịch mà hiệu lực pháp lý của giao dịch có thể khác nhau. Giao dịch do người đại diện xác lập hoặc được sự đồng ý của người đại diện sẽ có hiệu lực. Giao dịch vượt quá năng lực hành vi của người chưa thành niên có thể bị vô hiệu. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra cũng được xác định tùy thuộc vào độ tuổi và năng lực hành vi của họ, có sự liên đới của người đại diện theo pháp luật.
⚠️ WARNING
Mâu thuẫn pháp lý / Điểm tranh chấp
- Việc xác định chính xác tình trạng tâm thần, nhận thức và khả năng làm chủ hành vi để tuyên bố một người mất, hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi gặp nhiều khó khăn trong thực tiễn. Các kết luận giám định pháp y tâm thần đôi khi thiếu thống nhất, dễ gây tranh chấp về tính khách quan, khoa học, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của cá nhân cũng như các bên liên quan.
- Phạm vi của 'giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày' quy định tại Điều 21 và Điều 24 Bộ luật Dân sự 2015 chưa được định nghĩa cụ thể, rõ ràng. Điều này dẫn đến sự không thống nhất trong cách hiểu và áp dụng pháp luật trên thực tế, đặc biệt khi xác định tính hợp lệ của giao dịch do người chưa thành niên hoặc người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự tự mình xác lập mà không có sự đồng ý của người đại diện.
- Trách nhiệm liên đới của người đại diện, người giám hộ khi giao dịch của người được đại diện, được giám hộ bị vô hiệu hoặc phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại vẫn còn những điểm chưa thực sự rõ ràng về mức độ, phạm vi chịu trách nhiệm chính, phụ, dẫn đến tranh cãi trong thực tiễn xét xử.
- Thời điểm xác định năng lực hành vi dân sự: Trong một số trường hợp, việc xác định chính xác năng lực hành vi dân sự của một người tại thời điểm cụ thể giao kết giao dịch dân sự rất khó khăn, nhất là khi có sự thay đổi về tình trạng sức khỏe tâm thần hoặc thể chất. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực của giao dịch đã được xác lập.
Xem thêm: luat_thi_hanh_an_dan_su_2008
Xem thêm: thi_hanh_an_dan_su
Được tham chiếu bởi luat_trong_tai_thuong_mai_2010
Được tham chiếu bởi cong_uoc_new_york_1958