Lời Khai Tại Tòa Án

Định nghĩa

Lời khai tại Tòa án là một nguồn chứng cứ quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án, bao gồm những trình bày, tường thuật bằng miệng hoặc bằng văn bản của các chủ thể tố tụng về những tình tiết, sự kiện có liên quan đến vụ án mà họ biết hoặc đã chứng kiến. Theo Điều 96 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, lời khai của đương sự, người làm chứng là một trong các nguồn chứng cứ. Tương tự, Điều 88 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 cũng quy định lời khai của người làm chứng, bị hại, đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt, bị can, bị cáo là nguồn chứng cứ. Những lời khai này được ghi nhận theo đúng trình tự, thủ tục luật định tại Tòa án hoặc các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình tố tụng.

Điều kiện áp dụng

• Chủ thể khai báo: Phải là các chủ thể tố tụng được pháp luật quy định có quyền và nghĩa vụ khai báo, bao gồm đương sự (nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan), người làm chứng, bị hại, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, bị can, bị cáo, người giám định, người phiên dịch (đối với những nội dung thuộc phạm vi nhiệm vụ của họ).
• Năng lực tố tụng: Người khai báo phải có năng lực hành vi tố tụng đầy đủ hoặc đáp ứng các điều kiện đặc biệt theo quy định của pháp luật (ví dụ: người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về thể chất hoặc tâm thần cần có người đại diện, người giám hộ tham gia).
• Tính liên quan và khách quan: Lời khai phải liên quan đến các tình tiết của vụ án, góp phần làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án. Người khai báo có nghĩa vụ khai trung thực, không được che giấu sự thật hoặc khai báo gian dối.
• Hình thức và thủ tục: Lời khai phải được ghi nhận theo đúng trình tự, thủ tục luật định, thể hiện trong biên bản lấy lời khai, biên bản đối chất hoặc biên bản phiên tòa. Việc lấy lời khai phải tuân thủ các nguyên tắc về quyền và nghĩa vụ của người khai, có sự tham gia của những người có thẩm quyền và đảm bảo tính hợp pháp của quy trình.
• Sự tự nguyện: Lời khai phải được thực hiện một cách tự nguyện, không bị ép buộc, đe dọa hoặc dùng nhục hình, các hình thức đối xử vô nhân đạo khác.

Hậu quả pháp lý

• Là nguồn chứng cứ quan trọng: Lời khai là một trong những cơ sở để Tòa án xác định sự thật khách quan của vụ án, ra bản án, quyết định công minh, đúng pháp luật (Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Điều 87 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015).
• Nghĩa vụ của người khai: Người khai có nghĩa vụ trình bày trung thực những gì mình biết về vụ án. Người làm chứng có nghĩa vụ có mặt theo giấy triệu tập của Tòa án và khai báo trung thực. Đương sự, bị can, bị cáo có quyền và nghĩa vụ trình bày ý kiến, đưa ra chứng cứ và lập luận để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
• Trách nhiệm pháp lý đối với việc khai báo gian dối: Nếu người làm chứng, người giám định, người phiên dịch cố ý khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật, họ có thể bị xử lý hình sự về tội “Khai báo gian dối” (Điều 382 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017) hoặc các tội danh khác tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.
• Quyền lợi của người khai: Người làm chứng có quyền được Tòa án bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản; được hưởng chi phí đi lại và các chi phí khác theo quy định của pháp luật.
• Ảnh hưởng đến quyết định của Tòa án: Lời khai được Tòa án xem xét, đánh giá công khai, toàn diện cùng với các chứng cứ khác để làm căn cứ cho việc giải quyết vụ án.

Được tham chiếu bởi ban_an_so_01_2017_dsst_2