Hiện Vật

Định nghĩa

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, khái niệm "hiện vật" thường được hiểu là các đối tượng vật chất cụ thể, hữu hình, tồn tại trong thực tế, có thể cảm nhận bằng giác quan và có liên quan đến một vụ việc pháp lý. Hiện vật đóng vai trò quan trọng trong việc làm rõ, chứng minh các tình tiết, sự kiện có ý nghĩa pháp lý. Cụ thể, trong tố tụng hình sự và tố tụng hành chính, "hiện vật" có thể được gọi là "vật chứng" theo Điều 89 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 và Điều 81 Luật Tố tụng hành chính 2015, là vật được dùng làm công cụ, phương tiện phạm tội, vật mang dấu vết tội phạm, đối tượng của tội phạm, tiền hoặc vật khác có giá trị chứng minh tội phạm và người phạm tội hoặc các tình tiết của vụ án hành chính. Trong pháp luật dân sự, hiện vật có thể là tài sản vật chất là đối tượng của quan hệ pháp luật hoặc là chứng cứ vật chất để chứng minh các giao dịch, quan hệ dân sự.

Điều kiện áp dụng

• Tính vật chất, hữu hình: Hiện vật phải là một vật thể có thật, tồn tại khách quan dưới dạng vật chất cụ thể, có thể sờ, nắm, quan sát được.
• Tính liên quan: Hiện vật phải có mối liên hệ trực tiếp hoặc gián tiếp với nội dung của vụ việc pháp lý, có khả năng cung cấp thông tin hoặc bằng chứng để chứng minh, bác bỏ một tình tiết, sự kiện nào đó.
• Tính hợp pháp trong thu thập: Việc thu giữ, thu thập hiện vật phải được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục do pháp luật quy định (ví dụ: phải lập biên bản thu giữ vật chứng, ghi nhận tình trạng, đặc điểm của hiện vật).
• Tính nguyên trạng (ưu tiên): Hiện vật cần được bảo quản trong tình trạng nguyên vẹn nhất có thể để đảm bảo giá trị chứng minh, tránh làm sai lệch hoặc mất đi các dấu vết, đặc điểm quan trọng. Trường hợp không nguyên vẹn phải được ghi nhận rõ ràng.

Hậu quả pháp lý

• Giá trị chứng cứ: Hiện vật, đặc biệt là vật chứng, có giá trị chứng minh đặc biệt cao, thường được xem là nguồn chứng cứ trực tiếp và đáng tin cậy để xác định sự thật khách quan của vụ án, vụ việc (Điều 87 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015).
• Quyền lợi của chủ sở hữu: Chủ sở hữu hiện vật có quyền được nhận lại hiện vật của mình nếu hiện vật đó không còn cần thiết cho việc giải quyết vụ án, vụ việc và việc giữ lại là không phù hợp với quy định pháp luật.
• Nghĩa vụ của cơ quan tiến hành tố tụng: Các cơ quan này có nghĩa vụ thu thập đầy đủ, bảo quản cẩn thận, đánh giá khách quan và sử dụng hiện vật đúng mục đích, đúng quy định pháp luật.
• Chế tài pháp lý: Hành vi hủy hoại, cố ý làm hư hỏng, che giấu, tẩu tán hiện vật có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật hình sự (ví dụ: tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản) hoặc xử lý hành chính. Hiện vật là tang vật của vụ án có thể bị tịch thu, sung quỹ nhà nước hoặc tiêu hủy theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
• Xác định quyền, nghĩa vụ: Hiện vật có thể là cơ sở để xác định quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt của các chủ thể liên quan trong các quan hệ dân sự, kinh tế.

Được tham chiếu bởi ban_an_so_01_2017_dsst_2